مشخصات ابزار لازم در نگارش قرآن به خط نستعليق
نوع كاغذ- براي نگارش قرآن مذكور , صفحات كاغذ به اندازه 45×30 سانتي متر از نوع كاغذ گلاسه مات از جنس مرغوب در اختيار كاتبان محترم قرار گرفت .
مركب: مركب انتخابي ازبهترين نوع مركب مشكي سوپر مات , كه توسط آقاي كميلي – كه از مركب سازان شناخته شده مي باشند – تهيه شده است.
اندازه قلم نگارش : براي كتابت صفحات قرآن مجيد وبه منظور نگارش يكسان در مجموع صفحات , عرض زبانه قلم 5/1 ميليمتر ( مشهور به قلم جادو ) در نظر گرفته شده است.
اندازه
قلم اعراب گذاري : اندازه قلم اعراب گذاري
5/0 ( نيم ميليمتر) پيش بيني شده است .
نسخه الگو در نگارش قرآن نستعليق
با توجه به شان ومنزلت استاد فقيد زنده ياد سيد حسين ميرخاني( 1361- 1258ه-ش) به عنوان پيشگام نگارش قرآن مجيد به خط نستعليق , براي هر كدام از كاتبان محترم صفحه اي از قرآن تحرير شده آن بزرگوار به منظور تعيين اندازه قلم تقديم گرديد.
براي تطابق با مقررات طبع ونشر قرآني , الگوي مورد استفاده از نظر رسم الخط ونحوه علامت گذاري براي نگارش قرآن نستعليق ,براساس قرآن منتخب كميته كارشناسي بود، كه توسط اساتيدعلوم قرآني ورسم الخط دارالقرآن ومركز طبع ونشر قرآن جمهوري اسلامي ايران انتخاب وبه تصويب رسيده است.
بر اين اساس لازم بود كاتبان محترم صفحات محول شده را صرفا بر مبناي رسم الخط قرآن ارائه شده به تحرير درمی آورند والزاما از استفاده ساير رسم الخط ها ويا استفاده از هر گونه علامت تزئيني ديگر اجتناب می نمودند
نكات كمي در نگارش قرآن نستعليق
به منظور هماهنگي , يكنواختي ويكساني كل اثر وايجاد تعادل در اجزاي آن ضرورت دارد تمام اندازه هاي كمي ذكر شده , توسط كاتبان محترم قرآني رعايت شود.
از نظر كمي براي هر يك از كاتبان محترم چهار صفحه به ميزان تقريبي يك حزب از قرآن در نظر گرفته شده است.
هر صفحه قرآن در دوازده سطر به نگارش در خواهد آمد.
شايسته است كاتبان محترم با استفاده از توانمندي هنر خود, آخرين صفحه كتابت ارجاع شده را به انتهاي آيه ختم كنند. به گونه اي كه صفحه بعد با ابتداي آيه جديد آغاز گردد.
از نظر اندازه بين سطور وطول هر سطر مبنا بر اساس مسطر ضميمه خواهد بود . در اين مسطر طول هر سطر حدود 20 سانتي متر وفاصله بين دو سطر نيز 7/2 سانتي متر در نظر گرفته شده است.
با توجه به وجود مسطر كاتبان محترم از كشيدن خطوط مدادي بر روي كاغذ خودداري فرمايند.
در بين كلمات هر سطر نيز به منظور اعراب گذاري صحيح , از سواركردن حروف و كلمات بر روي هم ويا سوار كردن كشيده ها بر كلمات وحروف ما قبل ، خودداري فرموده وطراحي سطر بر مبناي يك خط كرسي اصلي انجام شود تا از تداخل كلمات وحروف جلوگيري شود.
به منظور اعراب گذاري ضرورت دارد كه حركت واعراب هر يك از حروف به طور يكسان وهماهنگ ( نه كوچك ونه بزرگ ) در زير ويا روي همان حرف گذاشته شود . تا در سهولت روخواني راهگشا باشد. نگارش حروف وكلمات با فاصله بيشتر از معمول مي تواند به تحقق اين امر كمك نمايد.
فواصل بين حروف يكسان بوده , در صورت امكان فاصله بين كلمات نسبت به فاصله بين حروف كمي بيشتر باشد
در انتهاي هر سطر ضروري است كه كاتبان محترم از سوار كردن حروف وكلمات خودداري كنند والزاما بسته شدن سطر بدون سير صعودي كلمات انجام گيرد.
فواصل بين آيات كه در آنها شماره آيات قرار داده خواهد شد (2 سانتي متر) در نظر گرفته شود. لازم به ذكر است چنانچه اين فاصله در آغاز وانتهاي سطر واقع شود به (16 ميليمتر) تبديل مي گردد.
به منظور يكنواخت نمودن نگارش اعدادآيات خواهشمند است از نگارش اعداد خودداري گردد .
با توجه به وجود 30 جزء و120 حزب در قرآن ضرورت دارد در هنگام رسيدن به جاي جزء ها وحزبها به ميزان ( 15 ميليمتر) فضاي خالي در طول سطر پيش بيني شود تا علامت مخصوص در آن قرار گيرد.
براي چهار مورد سجده واجب وسجده هاي مستحب قرآن مجيد ضروري است فضاي خالي به ميزان (15 ميليمتر) در انتهاي آيه سجده دار , قبل از شماره آيه پيش بيني گردد.
چون
در نظر است اين قرآن در آينده به زيور چاپ
آراسته گردد،
لذا نوشته ها از رنگ يك دست وتيره ( سياه )
برخوردار شوند.
نكات فني در نگارش قرآن نستعليق
در
كلماتي كه حروف (ميم) در آغاز ووسط كلمات
باشد لازم است به منظور خوانايي ورسايي
بيشتر از ( ميم مربع نستعليق) به جاي (ميم
گرد) استفاده شود
:مانند
اين
امر موجب افزايش سطح كلمات شده واعراب گذاري را تسهيل مي كند.
ضروري است حرف (ه) به ويژه در آغاز كلمات به شكل 
دو
چشم اجرا واز نوشتن
منگوله دار خودداري شده ونيز براي اتصال به كشيده هميشه از دو
چشم استفاده گردد.
تركيب دو حرفي 
نيز
به شكل 
اجرا
شود.
در زير كشيده هاي حرف (سين) با قلم اعراب علامت (
)
دندانه دار درج شود.
از قرار دادن حركت ( ء) برروي حرف (كاف تنها) و(گاف آخر) خودداري شود.
مانند:
در
كلماتي كه به علت وجود نقطه هاي زياد احتمال تداخل نقطه ها واعراب وجود
دارد, حتي الامكان به منظور فضاسازي از كشيده هاي مناسب استفاده شود وچنانچه
اين امر مقدور نباشد, صرفا نقطه ها ظريفتر اجرا شوند.
حتي الامكان از كشيده هاي متصل به حرف (ه) خودداري شود زيرا اين
امر موجب تشابه با كشيده هاي متصل به حرف (ر) خواهد شد. اما در صورتيكه
كشيده به (ه) وصل مي شد , بدون اشكال است.
مانند :
پيشنهاد
مي شود حرف (ر) در هنگام اتصال به كشيده ها
كمي واضح تر وقويتر اجرا شود.
اجراي تركيبات دو حرفي چون (في) و (ني) به
گونه اي طراحي شود كه تفاوت ظاهري به خوبي
مشهود باشد .
براي جلوگيري از اشتباه شكل ظاهري حرف(و)
با حرف (د) پيشنهاد مي شود كه سر حرف (و) وكمي
گردتر نوشته شده وحركت آغازين حرف (د) نيز
كمي بلند تر اجرا شود.
در
كلماتي كه چند حرف دندانه دار متوالي وجود
دارد سعي شود براي سهولت در امر روخواني از
كشيده ها استفاده شود.
در همين راستا ضرورت دارد از كشيده هايي كه
زمينه اشتباه را فراهم مي كند خودداري
گردد.
مانند : كشيده هاي دندانه حرف (ث) كه مي توان آنرا با صداي حرف (ش) اشتباه
گرفت در كلمات زير
چنانچه
در كلمه اي حرف (لام) به يكي از حروف (ج – چ
– ح – خ ) متصل گرديد پيشنهاد مي شود از
نوشتن (لام خوابيده ) كه به صورت مرسوم وجود
دارد استفاده نشود به جاي آن از حركت (لام
ايستاده ) استفاده شود.
مانند:
در
نوشتن كلمات پر حرف قرآن كريم , چنانچه
انتهاي اين كلمات به حروف (ب – ف – كاف )
ويا به عبارتي حروف تخت وصل نمي باشد ،
براي جلوگيري از ارتفاع
گرفتن سطر قدري از كرسي معمول پايين تر
اجرا شوند .( اين كلمات در قرآن نادرند)
مانند :
در
نوشتن بعضي از كلمات مانند 
به
گونه اي طراحي كلمه صورت گيرد كه اعرابها به راحتي در جاي خود قرار گيرند.
به عنوان مثال سركش كاف كمي بالاتر وياحرف
(لام) دوم قدري كوتاهتر ويا در نهايت حرف (عين ) به صورت كشيده اجرا شود.
نكات رسم الخط در نگارش قرآن نستعليق
از پيوسته شدن حروف انتهايي كلمات به ابتداي كلمه بعد خودداري گردد.
مانند:
ازنوشتن
حروف يك كلمه در دو سطر پرهيز شود .
مانند :
حتي الامكان سعي شود كه در انتهاي سطر حرف (و) نباشد وترجيحا آغاز
سطر با حرف (واو) باشد.
كلماتي
كه داراي مد متصل ومنفصل هستند بايد اين علامت 
به
طور دقيق برروي حرف مدي آنها مرقوم شود . با اين تذكر كه اين حركت 
جز
اعراب قرآن مي باشد وتحرير آن با قلم اعراب صورت مي گيرد . همچنين
تفاوت بين دو نوع علامت مد منفصل ومتصل با كوچك بودن وبزرگ شدن علامت
انجام مي شود.
علامت
وقف از روي قرآن مرجع , با قلم اعراب ودر
پايان كلمه بالاتر از كلمات ديگر نوشته
شود والزاما در انتهاي آيات هيچ علامت
وقفي گذاشته نشود.
Copy Right by Hamayesh-qoran.com
2003 - 2004